• تلفن تماس: ۲۶۴۵۰۵۰۱-۰۲۱
  • ایمیل ما: info@majhin-motor.com
  • ساعات کاری ما : 8صبح الی 20 شب

خرید خودرو به صورت قولنامه‌ای

  • خانه
  • /
  • خرید خودرو به صورت قولنامه‌ای

شما خریدار خودرو هستید؟ یا فروشنده؟

هرکدام که باشید در هنگام معامله ممکن است قبل از تنظیم سند، قولنامه‌ای را تنظیم کرده و به عنوان طرفین معامله آن را امضا کنید. اما آیا نسبت به قوانین خرید قولنامه‌ای دستی خودرو و نحوه تنظیم آن، اطلاعات کافی دارید؟

این‌جا کمی در مورد نحوه تنظیم قولنامه و قوانین مربوط آن توضیح می‌دهیم.

قولنامه دستی یا مبایعه‌نامه چیست؟

با توجه به ماده ۱۰ قانون مدنی که حاوی اصل آزادی قراردادها است، افراد می‌توانند قراردادهای خصوصی منعقد کنند، مشروط بر این‌که مخالف قانون نباشد. بر اساس این قانون، قولنامه دستی، قرارداد یا نوشته‌ایست که در صورت توافق طرفین در مورد انجام یک معامله اعم از منقول یا غیرمنقول، یا تفاهم انجام یک خدمت، بین دو یا چند نفر خارج از دفترخانه رسمی منعقد می‌شود و درواقع توافقی است که به صورت وعده در انجام معامله صورت می‌گیرد و از نظر قانونی معتبر و دارای آثار ذیل است:

  • طرفین می‌توانند آزادانه شرایط و آثار قرارداد را تعیین کنند.
  • اثر قرارداد محدود به کسانی است که در قرارداد حضور داشته باشند(به استثنای تعهد به نفع ثالث)
  • قرارداد با رضایت طرفین منعقد می‌شود و نیاز به تشریفات خاص نیست.
  • طرفین قرارداد ملزم به رعایت مفاد قرارداد هستند.

محدودیت‌های قولنامه دستی چه چیزهایی هستند؟

  • قولنامه باید دارای شرایط صحیح باشد.
  • نباید با قوانین مغایرت داشته باشد.
  • در مدت زمانی که قولنامه جاری است و سند تنظیم نشده، فروشنده نمی‌تواند مال مورد توافق را به شخص دیگری بفروشد.
  • خریدار نیز متعهد است که مابقی مبلغ خرید را طبق تاریخ مورد توافق و مندرج در قولنامه به فروشنده تقدیم کند.

علی‌رغم این‌که قولنامه سندی عادی است که اگر به طور صحیح نوشته شود برای دادگاه قابل استناد بوده و لازم‌الاجرا می‌باشد، اما گاهی بی‌دقتی در تنظیم مبایعه‌نامه مشکلاتی ایجاد می‌کند. در ذیل به برخی از این موارد اشاره می‌شود:

  • مثلا فرض کنید شخصی خودرویی خریداری کرده و در مرحله قولنامه و پیش از تنظیم سند، مرحوم شده باشد. اگر در این زمان یکی از افراد خانواده از این وسیله نقلیه استفاده کرده و به دلیل پارک غیرمجاز، خودرو توسط پلیس راهنمایی و رانندگی به پارکینگ منتقل شده باشد، وراث برای ترخیص خودرو به دلیل نداشتن سند دچار مشکلاتی خواهند شد که لازمه آن ثبت اظهارنامه الزام به تنظیم سند به طرفیت فروشنده مجهول‌المکان است، تا بتوانند از طریق گواهی انحصار وراثت و قولنامه، به ستاد ترخیص مراجعه کرده و خودرو را از پارکینگ خارج کنند.
  • یا ممکن است پس از خرید خودرو و عقد قولنامه و پرداخت اولیه، فروشنده از انتقال سند سر باز بزند که در این‌صورت باید از طریق دادخواست الزام تنظیم سند برای دریافت سند خود اقدام کنید.

بنابراین بهتر است در تنظیم متن قولنامه که یکی از اساسی‌ترین مراحل معامله خرید و فروش خودرو است، دقت شود و طرفین هرچه سریع‌تر نسبت به تنظیم سند اقدام کنند.

این یک نمونه قولنامه آماده و چاپی معامله خودرو است که می‌توان برای تنظیم قراردادهای دستی از اطلاعات موجود در آن استفاده کرد:

نمونه قولنامه خودرو

مواردی که باید در حین معامله و در تنظیم قولنامه دقت شود کدامند؟

  • قولنامه یا مبایعه‌نامه، یا قرارداد خرید و فروش خودرو، یک برگ کاغذ است که با استفاده از کاربن و بدون خط‌خوردگی، در دو نسخه تهیه شده، هر دو نسخه بدون کاربن امضا شده و نسخه اصل آن به خریدار و نسخه کپی به فروشنده تحویل داده می‌شود.
  • مشخصات کامل فروشنده و خریدار شامل اطلاعات شناسنامه‌ای، آدرس محل سکونت و شماره تلفن ثابت و همراه در قولنامه قید می‌شود.
  • مشخصات کامل و جزییات خودرو بر اساس کارت شناسایی خودرو شامل مدل، نوع، تیپ، شماره پلاک شهربانی فعلی، شماره موتور و شماره شاسی در قولنامه درج می‌شود.
  • وضعیت ظاهری و فنی خودرو بر اساس نظریه کارشناسی یا اظهار فروشنده و تایید خریدار نوشته می‌شود.
  • وضعیت بدهی‌های مرتبط با خودرو، از جمله عوارض، مالیات، اقساط و … در قولنامه مشخص شده و مسئولیت طرفین در قبال بدهی‌ها تعیین می‌گردد.
  • در صورتی که لوازم و وسایل جانبی به خودرو ملحق شده حتما اسامی آن‌ها و شرایط سلامت‌ و کارکردشان در مبایعه‌نامه ذکر می‌شود.
  • مبالغ پرداختی به عنوان بیعانه و شرایط پرداخت الباقی وجه، اطلاعات کامل چک‌هایی که بین طرفین ردوبدل می‌شود، به همراه تاریخ تنظیم سند، زمان مراجعه برای تعویض پلاک، و کلیه شرایط توافق طرفین مثل پرداخت حق‌الزحمه دفترخانه و …، همه با جزییات کامل در مبایعه‌نامه مشخص می‌شوند.

هم‌چنین شرایط فسخ معامله نیز در قولنامه مشخص می‌شود. این شرایط که در اصطلاح حقوقی از کلمه خیار برای آن استفاده می‌شود  به مفهوم اختیار داشتن برای برهم‌زدن یا فسخ معامله است که در ذیل به آن می‌پردازیم.

فسخ معامله چگونه انجام می‌شود؟

حق فسخ معامله کاملا بستگی به توافق طرفین و میزان اعتماد بین آن‌ها دارد و می‌تواند به اشکال مختلف صورت گیرد:

  • هیچ‌یک از طرفین حق فسخ نداشته باشند.
  • هر دو طرف معامله حق فسخ داشته باشند.
  • فقط یکی از طرفین حق فسخ معامله را داشته باشند.
  • حق فسخ برای طرفین محفوظ باشد ولی هریک از طرفین که قصد فسخ داشته باشد باید مبلغی را به عنوان جریمه پرداخت کند.

انواع فسخ معامله عبارتند از:

  • خیار مجلس: در شرایطی است که طرفین معامله به هر دلیلی، در حین نوشتن مبایعه‌نامه از معامله پشیمان شده و آن را فسخ می‌کنند.
  • خیار غبن: زمانی که یکی از طرفین معامله متوجه می‌شود که مغبون و متضرر شده است. مثلا خودرو را به قیمت کمتر از نرخ واقعی فروخته یا گران‌تر از ارزش واقعی آن خریده است.
  • خیار تدلیس: زمانی که در معامله فریب‌کاری شده باشد خریدار می‌تواند به صورت قانونی قولنامه را فسخ کند. به عنوان مثال فروشنده ظاهر خودرو را بی‌عیب نشان دهد ولی خریدار متوجه شود که فریب خورده و واقعیت به شکل دیگری بوده است.
  • خیار شرط: ممکن است طرفین معامله شرط کنند که تا مدتی مشخص می‌توانند قرارداد را فسخ کنند. مثلا به همدیگر یک هفته فرصت می‌دهند که اگر یکی از طرفین از معامله پشیمان شد معامله بدون خسارت فسخ شود.
  • خیار تخلف شرط: اگر خریدار یا فروشنده شرط کرده باشد کاری را انجام دهد ولی آن را در زمان مشخص شده به انجام نرساند، طرف مقابل می‌تواند طبق قانون قولنامه را فسخ کند.
  • خیار تاخیر: اگر هنگام معامله، در مورد زمان پرداخت وجه چیزی نوشته نشده باشد، فروشنده می‌تواند تا سه روز منتظر باشد که خریدار پول را بپردازد، درغیراین‌صورت معامله فسخ می‌شود.
  • خیار تعذر تسلیم: اگر فروشنده به هر دلیلی، نتواند مورد معامله را به موقع تحویل خریدار دهد، خریدار می‌تواند طبق این شرط معامله را فسخ کند.
  • خیار شرکت: اگر مشخص شود که خودروی معامله شده، متعلق به فرد دیگری است و مالک نسبت به معامله رضایت نداشته باشد، خریدار می‌تواند معامله را برهم بزند.

 

  • نکته: در بیشتر قراردادها ذکر می‌شود که همه خیارها از جمله خیار غبن ساقط شده است. موارد تقلب و تدلیس از این موضوع مستثنی است.
  • نکته: در صورتی‌که در مورد حق فسخ در مبایعه‌نامه صحبتی نشود، مفهوم این است که برای هیچ‌کدام از طرفین حق فسخ وجود ندارد.

تنظیم سند چگونه انجام می‌شود؟

پس از تنظیم قولنامه، طرفین معامله، باید به مراکز تعویض پلاک مراجعه کنند و یا فروشنده با دادن وکالت به خریدار اختیار تعویض پلاک را به او داده و پس از آن، برای انتقال سند قطعی در دفترخانه حضور پیدا کند. این مرحله حتماً باید قبل از تنظیم سند انجام شود، چون اگر فک پلاک نشده باشد، هر تخلفی که با خودروی معامله شده انجام بگیرد به نام صاحب پلاک ثبت می‌شود.

پس از انجام مراحل مربوط به تعویض پلاک، طرفین بر اساس تاریخ مشخص شده، در دفترخانه ثبت اسناد رسمی، حضور پیدا می‌کنند. مدارک مورد نیاز برای مرحله آخر معامله که فروشنده باید به همراه داشته باشد، عبارتند از:

  • برگ سبز جدید و تاییدیه نقل و انتقال خودرو که در مراکز تعویض پلاک صادر شده‌است
  • بنچاق قبلی و یا برگ کمپانی (به‌نام فروشنده)
  • اصل مدارک شناسایی فروشنده
  • بیمه‌نامه شخص ثالث
  • کارت سوخت
  • برگ مفاصا‌حساب پرداختی عوارض سالانه شهرداری

خریدار نیز باید اصل مدارک شناسایی خود را برای انتقال سند به همراه داشته باشد.

  • سند مالکیت خودرو
    نکته: سالهاست که بحث معرفی یک مرجع رسمی و معتبر برای ثبت سند خودرو، اختلافی عمیق میان نیروی انتظامی و کانون سردفتران و دفتریاران و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ایجاد کرده که در این میان مردم با سردرگمی و نگرانی روبه‌رو هستند. این در حالی است که رئیس قوه قضائیه، نمایندگان مجلس، سازمان بازرسی کل کشور و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور یک‌صدا می‌گویند: تنظیم سند نقل و انتقال خودرو فقط در صلاحیت دفاتر اسناد رسمی است و هیچ مرجع و مرکز دیگری حق ورود به این حوزه را ندارد و پیامدهای ثبت و تنظیم نشدن سند رسمی خودرو در دفاتر اسناد رسمی متوجه کسانی است که به این قانون بی‌توجهی کنند. هرچند که پلیس راهنمایی و رانندگی کماکان تأکید دارد ثبت سند خودرو در دفاتر اسناد رسمی اختیاری بوده و برگ سبز خودرو به عنوان سند رسمی مالکیت محسوب می‌شود.

اما نکته مهمی که وجود دارد این است که پس از ثبت پلاک ملی به نام هر فرد،  این برگ سبز، سند مالکیت پلاک است نه خودرو. بنابراین لازم است حتما برای ثبت مالکیت خودرو از طریق دفاتر اسناد رسمی اقدام شود.

آیا هنوز سوالی دارید؟